Roadbook’u yaptık: sınırları aşan araba yolculuğunun tamamı tek sayfada
Arabayla beş ülkeden geçeceksin. Nereden nereye gittiğini, pasaportunu ve aracını giriyorsun; birkaç dakika sonra her ülkede senin ve aracının hangi güne kadar kalabileceğini, vinyeti nereden alacağını, yakıta ne kadar gideceğini ve nerede geceleyeceğini görüyorsun. On sekme açmadan, kafadan hesap yapmadan.
Arabayla birkaç ülke geçmiş herkesin bildiği bir sahne. Bir sekmede rota haritası, ikincisinde Schengen 90/180 kuralı, üçüncüsünde Slovenya vinyetinin nereden alınacağı, dördüncüsünde Fransa’da dizelin fiyatı, beşincisinde senin plakanla ülkeye girip giremeyeceğin. Onuncu sekmeye geldiğinde Schengen’in bittiği sınır hangisindeydi, çoktan unutmuş oluyorsun. Hepsini tek yerde toplamak için roadbook’u yaptık: arabayla Avrupa’ya ve daha ötesine çıkanlar için bir yol gezisi planlayıcı.
Roadbook, yolculuğun tek sayfalık planı: gün gün rota ve yol üstündeki her ülke hakkında bilmen gereken her şey. Kelime ralliden geliyor; orada yardımcı pilot ekibi roadbook’la yönlendirir. Bizde yardımcı pilot pasaportuna göre vizeleri, aracın kalış süresini, otoyol ücretlerini, yakıtı, havayı ve konaklama yerlerini hesaplıyor. Sen de sürüyorsun.
On sekme yerine üç soru
Roadbook sayfasında üç adım var. Birincisi nereden nereye: güzergâhtaki ülkeler kendiliğinden belirlenir, uğramak istediğin şehirleri ekleyebilir ve “gidiş-dönüş” seçeneğini işaretleyebilirsin; o zaman yakıt ve otoyol ücretleri iki yön için hesaplanır. İkincisi ne zaman yola çıkacağın ve günde kaç saat direksiyon başında olmaya hazır olduğun: dörtten sekize. Tarih henüz belli değilse dert değil, roadbook önümüzdeki haftanın tahminine göre en iyi çıkış gününü önerir.
Üçüncü adım pasaport ve araç. Vizeler pasaporta, otoyol ücretleri araç sınıfına (otomobil, 3,5 tona kadar panelvan ya da kamper, daha ağır karavan), bütçe ise yakıta, tüketime ve depo hacmine bağlı. İstersen baştan ücretli yollardan kaçınmasını da isteyebilirsin. Kayıt gerekmiyor; pasaport ve araç bilgileri yalnızca senin tarayıcında saklanır.
Birkaç dakika sonra kalıcı bağlantısıyla hazır roadbook açılır. Onu yer imlerine ekleyebilir, yol arkadaşlarına gönderebilir ya da yazdırıp torpido gözüne koyabilirsin; yazdırma sürümü ve PDF de var. Tarihler, pasaportlar, araç ve para birimi doğrudan sayfada değişir ve tüm ayarlar bağlantıda kalır: yol arkadaşın tam olarak aynı hesabı açar.
Asıl soru: sen ve aracın burada hangi güne kadar kalabilirsiniz
Uzun yolculukta en sık yapılan hata, günleri yalnızca kendin için saymak. Yabancı plakalı aracın kendi geçici ithal süresi var ve bu süre vizeninkiyle örtüşmüyor. Roadbook ikisini de hesaplar ve en üste tek bir ana son tarih koyar. 28 Eylül’de Lizbon’dan yola çıkan bir İngiliz için bu şöyle görünür: Schengen’den 26 Aralık’a kadar çık, aracın süresi 26 Mart’a kadar. Sınırı koyan araç değil, insan. Bu hemen görünür, kafadan hesap yapmadan.
“Ülkelere göre plan” bölümünde her ülkenin “Transit” ya da “Kal” düğmesi var. Vize, aracın süresi, sigorta ve vinyet buna bağlı. Hırvatistan’da iki hafta mı kalıyorsun? Roadbook kalan gün payını yeniden hesaplar. Schengen, tüm üye ülkeler için tek sayaçla sayılır: örnekte 90 günün 7’si. Son 180 günde bu ülkelerde bulunduysan o günler vize günlüğünden gelir, vize hesaplayıcısındaki sayacın aynısıyla.
Arabada farklı pasaportlar mı var? Yol arkadaşı ekle: herkesin kuralı kendine, grubun süresini roadbook en katı pasaporta göre belirler. Oturma iznin varsa pasaport panelinde işaretle: bir Schengen ülkesinin oturma izni tüm Schengen’i vizesiz açar, izni veren ülkede ise süre sınırsızdır. Roadbook aynı yerde şunu da hatırlatır: oturma izniyle yabancı plakalı aracın geçici ithali çoğu zaman artık işlemez.
Tüm yolculuk tek satırda
Planın altında kilometre cinsinden bir rota şeridi var. Üzerinde kilometresiyle sınırlar, gece konaklamaları, ücretli ve vinyetli kesimler; şeridin altında da yolun her günü için hava durumu ve “Yol için en iyi gün” işareti. İmleci bir ülkenin üzerine getir: şeritte, haritada ve tablolarda, her yerde vurgulanır.
Yanında, rotayı navigasyona aktarmak için “Google Maps” ve “Yandex Haritalar” düğmeleri olan canlı bir harita. Yoldan sapmak ya da bir şehrin etrafından dolaşmak istersen “Rotayı haritada düzenle” düğmesi, noktalarınla birlikte OpenVan haritasını açar: bir durak ekle, yeni roadbook hazır.
Kendi kendine dolan kontrol listesi
“Yola çıkmadan önce” bloğu rotadaki tüm ülkeleri tek listede toplar. Belgeler: geçerlilik süresi yeterince uzun bir pasaport, ruhsatın aslı, ulusal ve uluslararası ehliyet, araç senin değilse noter onaylı vekâletname. “Önceden alın”: fiyatı ve resmî satış sitesinin bağlantısıyla vinyetler; örnekte Slovenya 32 €, Bulgaristan 5 €. “Yakıt alımı”: depoyu sınırdan önce nerede doldurmanın daha kârlı olduğu. Yakıtın %21 daha pahalı olduğu Fransa’dan önce roadbook yaklaşık 70 litre almanı öneriyor. Bir de “Dikkat”: arabayla yolculuğu ilgilendiren son tarihler ve güncel haberler.
Çocuklarla ya da evcil hayvanla mı gidiyorsun? Ayarlarda işaretle, kontrol listesine ilgili maddeler eklensin: çocuğun pasaportu ve yolculuğa katılmayan ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesi; evcil hayvan pasaportu, mikroçip ve en az 21 gün önce yapılmış kuduz aşısı, Schengen girişinde de veteriner kontrolü. “İlk kez” kutucuğu terimlere açıklama ekler: geçici ithal nedir, yeşil kart nedir, vinyet neden bazen cama yapıştırılan bir etiket, bazen plakaya bağlı elektronik bir kayıt olur.
Her ülke: tek kartta on cevap
Aşağıda ülkeler sırayla gelir. Her kartta aynı on satır var, sağdaki renkli şerit de durumlarını tek bakışta gösterir: yeşil her şey yolunda, sarı bir şey yapman gerekiyor, kırmızı yasak ya da süre sınırı, mavi ücretli, gri veri yok.
Vize: pasaportunla kaç gün kalabileceğin ve bu günlerin nasıl sayıldığı. Araç: geçici ithal süresi, karne gerekip gerekmediği, yeşil kart gerekip gerekmediği ve senin plakandaki araçlara giriş yasağı olup olmadığı. Yollar: senin araç sınıfının fiyatıyla somut ücretli kesimler ve vinyetler. Yakıt: litre fiyatı, bu kesimde kaç litre gerekeceği, bunun kaç para ettiği ve komşu ülkeye kadar idare etmenin daha kârlı olup olmadığı.
Ülkedeki plakalar: yerel plakaların neye benzediği, tüm bölgeler ve kodlar için dünya plakaları bölümüne bağlantıyla. Son haberler: OpenVan haber akışından cezalar, kapanan yollar, park yasakları. Etkinlikler: yolculuk tarihlerinde ülkedeki festivaller ve fuarlar. Hava: bu ülkenin şehirleri için tahmin. Konaklama yerleri: yoldan en fazla üç kilometre uzaktaki kamp alanları ve karavan park yerleri; su, elektrik ve atık boşaltma işaretli. Para ve fiyatlar: ülkenin para birimi, senin para birimine göre kuru ve VanBasket’ten süt, ekmek, yumurta ve tavuk fiyatları. Türkiye’de örneğin bir litre süt için hem 87,5 lira hem 1,57 € aynı anda görünür.
Kartların arasında sınırların kendisi var. “Schengen iç sınırı — genellikle kontrol yok” ya da “Schengen’den çıkış: damga, 90/180 sayacı durur”. Küçük bir ayrıntı, ama sakin bir yol günü tam da böyle ayrıntılardan oluşur.
Sadece varış noktasında değil, tüm yol boyunca hava
Varış noktasındaki tahmin, Pireneler’den geçen yol hakkında pek bir şey söylemez. Bu yüzden roadbook havayı her gece konaklamasında ve rota boyunca her 150 km’de bir büyük şehirlerde alır. İlk yedi gün tahmin, sonrası “bu günlerde burada genellikle görülen hava”: 2023–2025 yıllarının medyanı. Plana göre o gün bulunacağın hücre çerçeveli. Genel olarak şehrin değil, tam olarak senin hangi yağmura yakalanacağın görünür.
Tarih girmezsen roadbook tahmin haftasındaki en iyi hava penceresini kendisi bulur: “pazartesi çıkış — 7 günün yaklaşık 1’i yağmurlu, gündüz +24 civarı”. Tarih zaten seçiliyse bir iki gün sonra çıkmanın daha kuru ya da daha sıcak olup olmayacağına bakar. Tarih tek düğmeyle kaydırılır ve tüm hesap (süreler, hava, son tarihler) ona göre yeniden kurulur.
Araba yolculuğu maliyeti hesaplama: ülke ülke ve kendi para biriminle
Sonda yol bütçesi: senin tüketimine göre yakıt, araç sınıfına göre otoyol ücretleri ve vinyetler; her ülke ayrı ayrı ve toplamda. 10 l/100 km yakan dizel bir panelvanla Lizbon → İstanbul yaklaşık 1.175 € tutar: 872 € yakıt, 265 € otoyol ücreti ve 37 € vinyet. Yoldaki en pahalı ülke Fransa: 910 km için 330 €, bunun 114 €’su ücretli otoyollar.
Para birimini sen seçiyorsun: ruble, lira, dolar, sitedeki para birimlerinden herhangi biri. Kur, sayfa oluşturulurken içine sabitlenmez; güncel verilerden anında yeniden hesaplanır.
Roadbook nasıl oluşturuluyor
Rota, OSRM ve OpenRouteService üzerinden OpenStreetMap yollarında çizilir, ardından sınırların gerçek geometrisine göre ülkelere bölünür. Sınır kapıları OpenStreetMap’ten alınan 9.475 geçişlik bir veritabanından, konaklama yerleri ise yolun iki yanındaki 3 km’lik koridorda yerler katmanından gelir. Vize kuralları vize bölümünden: 199 pasaport ve yaklaşık 39.600 “pasaport — ülke” çifti. Araçların geçici ithal süreleri ve plakaya göre yasaklar da oradan. Otoyol ücretlerini ve vinyetleri, OpenVan.camp yayın kurulunun tuttuğu kendi operatör rehberimiz hesaplar: fiyat, “otomobil çarpı katsayı” usulüyle değil, doğrudan senin araç sınıfın için alınır. Yakıt yakıt fiyatları bölümünden, hava Open-Meteo tabanlı VanSky’den ve Copernicus ERA5 iklim verilerinden. Tüm hesap sunucuda tek bir yerde yapılır; her roadbook’un altında da “Kaynaklar ve kontrol tarihleri” bloğu var, her rakamın hangi tarihten olduğu görünür.
Neyi beklememelisin
Roadbook bir yol göstericidir, hukuki danışmanlık değil. Giriş ve araç ithal kuralları değişir; yola çıkmadan önce süreleri resmî sitelerden kontrol etmekte fayda var, bağlantıları kartlarda. Bütçeye sigorta ve feribotlar dahil değil. Tahmin yalnızca yedi gün için dürüst, sonrası geçmiş yılların istatistiği. Bazı ülkeler için henüz veri yok; orada satır uydurma bir rakam yerine “veri yok” notuyla gri kalır. Hazır bir roadbook’un rotası da değişmez: başka rota, yeni bağlantılı yeni bir roadbook demek.
Nasıl göründüğüne hazır örneklerden bakabilirsin: Lizbon → İstanbul, Münih → Split, Berlin → Nordkapp, Moskova → Almatı ve roadbook sayfasında iki rota daha. Hepsi kendiliğinden senin pasaportuna ve aracına göre ayarlanır.
Roadbook sınırdaki kuyruğu kısaltmaz, vinyeti de ucuzlatmaz. Sadece artık hangi tarihe kadar çıkman gerektiğini on sekmeden hangisinde gördüğünü hatırlamaya çalışmazsın.